Хүүхдийн аман зохиол

Хүүхдийн аман зохиол

Өдөр тутмын ажил амьдрал, байгаль ертөнцийн элдэв үзэгдэл болоод өөрсдийн тоглоом наадамтайгаа уялдуулан хүүхдүүдийн өөрсдийнх нь зохиосон үг хэллэгийг хүүхдийн аман зохиол гэнэ. Хүүхдийн аман зохиолын талаар П.Хорлоо, Х.Сампилдэндэв, Д.Цэрэнсодном, Ш.Гаадамба, Б.Содном, Г.Ловор нарын олон хүн судалж ном товхимлоо хэвлүүлсэн байдаг. Эдгээр судлаачдын судалгаанд үндэслээд доктор Д.Оюунбадрах монгол ардын хүүхдийн аман зохиолыг доорх байдлаар ангилсан байна. Үүнд:

1.    Хүүхдэд зориулсан аман зохиол

·         Бүүвэйн дуу

·         Хэл зүгшрүүлэх үг

·         Амьсгаа задлах үг

·         Жороо үг

2.    Хүүхдийн өөрсдийнх нь зохиосон аман зохиол

А.Тоглоом наадамтай холбогдсон үг хэллэг

·         Хөдөлгөөнт тоглоомын үг хэллэг

·         Хурууны тоглоомын үг хэллэг

                       Б.Ахуй амьдралтай холбоотой үг хэллэг

·         Хандах үг

·         Дайралцаа үг

·         Мэтгэлцээн

     Хүүхдэд зориулсан аман зохиол. Энд өмнө өгүүлсэн нийт аман зохиолын тухай биш хүүхдийн аман зохиол үүсэн гарах нөхцөл нь болсон тийм төрлүүдийг оруулсан байна. Гол онцлог нь хүүхдийн сонирхлыг татаж, эх хэлнийхээ баян тансаг уран найруулгатай танилцуулж хэл яриаг нь сайжруулахын зэрэгцээ хүмүүжил танин мэдэхүйд нь нөлөөлдөг төдийгүй өөрсдөө шүлэг, хэллэг зохиох суурь нь болдог.

Бүүвэйн дуу. Энэ нь манай ард түмэн үр ххүхдээ дөнгөж төрснөөс нь эхлээд үгийн урлагаар хүмүүжүүлж ирсний нэг баримт юм. Гол агуулга нь үр хүүхдээ өхөөрдөн энхрийлэх, хайраа илэрхийлэхэд чиглэгддэг. Б.Содном: “Нялх хүүхдийг нэг ой өнгөрснөөс нь хойш бүүвэйлэхэд хэлэх үг нь олон болдог. Үүнийг бүүвэйн дуу буюу бүүвэйн үг гэнэ” гэсэн байдаг. Бүүвэйн дууны нэг зориулалт нь тайвшруулан унтуулах явдал учраас аажим намуун хөг аялгуутай байдаг. Бүүвэйн дууны шүлэг нь хүүхэд өсч торних тутам урт болж топорхой утгыг гаргадаг. Өөрөөр хэлбэл, хүүхэд томрохын хэрээр дууны үгийн утгыг бүрэн ойлгох болдог тул бүүвэйн дуу нь танин мэдүүлэх үүргийг давхар агуулдаг. Жишээ нь:

Хараадай хааны ачлаа бүүвэй бүүвэй

Хариутган тайжийн дүүлээ бүүвэй бүүвэй

Зээрэлдээ мэргэний зээлээ бүүвэй бүүвэй

Зээрэн сугсууны дүүлээ бүүвэй бүүвэй

Буурал мэргэний үрлээ бүүвэй бүүвэй

Будаг шагайн хүүлээ бүүвэй бүүвэй

 гэсэн бүүвэйн дуунд өвөг дээдсийнхээ удам судрыг тоочсон нь танин мэдүүлэх ач холбогдолтой болжээ. Бүүвэйн дуу нь тухайн нутгийн хүмүүсийн зан заншил ахуй амьдралтай холбоотойгоор орон нутаг бүрт янз бүрээр хэлэгддэг хувилбартай байдаг. Эдгээр нь бүгд хүүхдийг өхөөрдөн хайрласан , ирээдүйд сайн хүн болохыг билэгдэж ерөөсөн байдгаараа ижил юм.

Хэл зүгшрүүлэх үг. Хэл зүгшрүүлэх үг буюу түргэн хэллэг нь хүүхдийг хэлд орж буй үеэс нь эхлээд зөв цэвэр дууддаг, ярьдаг болоход зориулагддаг. Хэлэхэд нэлээд бэрх р, л, б, в зэрэг авианы сэлгэц орсон үгсийг оруулсан байдаг. Жишээ нь, Чи надаар гаансаа углуургадуулбал углуургадуул, эс углуургадуулбал эс углуургадуул гэх мэт.

Түргэн хэллэгийг зөвхөн хүүхдийн хэл яриаг зүгшрүүлэхэд чиглэгдсэн гэж үзэж болохгүй бөгөөд энд хүмүүжлийн болоод танин мэдүүлэх чухал санаа агуулагдаж байдаг. Жишээ нь:

Нарийн суран гөлгөр гөлчгөр олом

Морийг олойртуулахаас

Бүдүүн суран гөлгөр гөлчгөр олом

Морийг олойртуулахгүй гэх мэт

Амьсгаа задлах үг. Хүүхдийг ээрч түгдрэлгүй түргэн ярьдаг болгох зорилготой. Өөрөөр хэлбэл, үг бүхнийг зөв тодорхой, дэс дараалан хэлж, амьсгалаа зөв хуваарилан түгдрэлгүй ярих чадварыг хөгжүүлдэг. Ийм хэллэг нь 25 хул тоолох, 32 цагаан лонх тоолох зэрэг болно.

32 цагаан лонх тоолохын өмнө:

Хоолой гэж хонх

Ходоод гэж лонх

Тэсгэлгүй хоёул

Тэсэх модны тооно

За сайн эр болъё

32 цагаан лонхыг нэг амьсгаагаар тоолъё гээд тоолдог.

25 хулыг тоолохдоо:

Яа яа ясан хул

Ян ян хул яндан хул

Дэ дэ хул дэрсэн хул

Тон тон хул тосон хул

Бөн бөн хул бөөрөнхий хул

Гон гон хул гурвалжин хул

Сайн эрийн 25 хул

Сайхан тоолбол 35 хул

Муу эрийн 15 хул

Муухай тоолбол 5 хул

Адгийн эрийн 10хул

Арай гэж тоолбол 1 хул

За би сайн эр болъё

25 хулыг нэг амьсгаагаар тоолъё гээд тоолдог.

Жороо үг. Жороо үг нь шүлэг зохиох үгсийг айзам хэмжээнд тохируулан журамлан хэлүүлж сургах зорилготой үг хэллэг юм. Жишээ нь:

Хааны хар морь

Морины мухар тэрэг

Тэрэгний тэр болдог

Болдогийн бор начин

Начны найман төлөг

Төлөгний төвгөр уул

гэх зэргээр өмнөх мөрийн эцсийн үгийг дараа мөрийн эхэнд хэлүүлээд 3 үгийг нэг мөрөнд багтааж тааруулан зохиосон байдаг. Онцлог нь шүлэг зохиож сургахад зориулагдсан байх бөгөөд утгыг төдийлөн чухалчилдаггүй. Нэг нь эхний мөрийг хэлэхэд бусад нь уралдан дараагийн мөрийг зохиодог болов уу гэмээр.

Ш.Гаадамба, Д.Цэрэнсодном, Ш.Дашдорж, Г.Ренчинсамбуу, Ш.Буянтогтох нарын эмхтгэлүүдээс үзэхэд жороо үг нь “Хэдэн монгол”, “Хоёр ххүхэн”, “Хар морь”, “Гүн хутан” “Хээр морь” “Шатар” “Хоноцын хоёр хөвгүүн”, “Үхэр чулуу”, “Хоргой магнаг” гэх зэргээр нутаг нутагт янз бүрэр нэрлэдэг байна.

Хүүхдийн өөрсдийнх нь зохиосон аман зохиол.

1.Тоглоом наадамтай нь холбогдож зохиосон үг хэллэг. Монгол хүүхдүүд өөрсдийн орчин ахуйтай холбоотой өвөрмөц олон тоглоомыг бий болгосон уламжлалтай бөгөөд эдгээрийг өрсөлдөөнтэй, хөгжилтэй болгох зорилгоор тус бүрт нь тохирсон хэллэг шүлгийг зохиодог байна. Хөдөлгөөнт тоглоомд холбогдох үг хэллэгт “Шодох үг” “Чоно тарвагацах” “Цагаан тэмээ наадах”, “Хааны хар цар”, “Хайнгарцах” зэрэг олон тоглоомтой холбогдсон харилцан ярианы болон шүлгийн зүйлсийг оруулдаг. Эдгээрийг шодох үг нь нэлээд сонирхолтой бөгөөд тоглоомд оролцогч хүүхдүүдийг эв найртай байлгах үүднээс тэднийг 2 тал болгон хуваахад шодох үгийг хэрэглэдэг. Энэ үг нь:

Хээлий бээлий

Хэрмэн зэрмэн

Тоодог тогоруу

Тос гялс

Манас бүлтэс гэх зэргээр утга санааг төдийлөн чухалчлаагүй үгийг хэлдэг нь хамгийн сүүлийн үгэнд таарсан хүүхэд тарвага болдог юм уу, аль нэг талд орохоор зохицуулсан байдаг. Тоглоомын явцад хэлдэг үгнүүд нь малчин ардын өөр хоорондоо ярьдаг үг хэллэг, мэндийн үг зэрэгтэй ойролцоо байдаг. Жишээ нь “Цагаан тэмээ наадах” тоглоомд нэг хүүхэд бух унаж амандаа гаанс зууж тамхи татаж буй хүний дүрийг үзүүлэн ирдэг нь малын эрэлчин хүний дүрийг гаргаж байгаа хэрэг юм. Тэрээр мэнд усаа мэдэлцэж холоос яваад бухаа эцээсэн учраа хэлж хөл дүүжлэх унаа гуйхад өөрсдөд нь итгэж олон малтай айлыг зорин ирсэнд нь талархаж буй үгийг бусад хүүхдүүд хэлдэг нь зочноо хүндлэх, хүн хүндээ итгэх монгол ёс заншлаа тоглоомоороо илэрхийлж буй хэрэг юм. Харин ахлагч буюу буур болсон хүүхэд:

Наян цагаан тэмээ нь надаар ахлуулсан бууртай

Атан тэмээ ачаанд яваа

Ардаг ингэ боос болов

Ботго тором эмнэг

Бариад нэгийг авч чадвал

Биеийн чинь заяа болог гэж буй  нь ботго торомноос бусдыг нь уналга эдэлгээнд хэрэглэсэн ажилтай айлын дүрийг гаргасан хэрэг. Ингээд ботго тором барих гэж байгаа мэтээр цаад хүүхдүүдийнхээ тоглох идэвхийг сэргээж байна. Энэ бүгдээс үзэхэд хөдөлгөөнт тоглоомын үг хэллэг нь:

A.    Тоглоомыг хөгжилтэй идэвхтэй болгоход зориулагдсан

B.    Тодорхой уран дүрийг илтгэх маш нарийн зохион байгуулалттай үгийг шилж хэрэглэсэн

C.   ХАЗ-ын бусад төрөлтэйгөө холбоотой байдаг онцлогтой.

Гарын арван хурууг ашигласан тоглоомыг хурууны тоглоом гэж нэрлэж байна. Түүнд “Хоихой хуруу барих тоглоом”, “Дунд хуруу олох тоглоом” зэрэг орно.

“Хомхой хуруу барих тоглоом”-д эхлээд:

-       Гал авъя

-       Хар буур хавшаад хөөнө

-       Хужир авъя

-       Эмгэн хэдрэгээ бариад элдэнэ гэх мэтээр амьдрал ахуйгаа тусгасан яриа оруулаад :

-       За нэг юу вэ?

-       Нэг гараар барьснаа юунд алдах вэ гэж 11 хүртэл асууж дор бүрт нь тохирсон хариулт авдаг. Бүр нарийсан тодорхой үзэгдэл рүү чиглүүлэн ес хэлэлцэж цааш үргэлжилсээр:

-       Арван нэг гэж юу вэ?

-       Адгийн муу чамтай хэлэлцэхгүй гэж хуруугаа угзрахад цаадах нь тавилгүй:

-       Чи адгийн надтай хэлэлцэхгүй хаанаас яваа хүн бэ гэхэд

-       Хөх нуураас яваа

-        

-       Нуур биш шалбааг биздээ

-       Шалбааг нь шалбааг боловч өглөөн нарнаар урд хөвөөнөөс ниссэн хун цэн хоёр оройн нар тусахад хойд хөвөөнд арай гэж гардаг гэхэд :

-       Хун цэн хоёр биш хоёр муу бялзуухай байлгүй гэх зэргээр цэц булаалддаг. Энд

амьдралын үзэгдэл юмсын тухай уран хошноор цэц булаалдуулан ухааныг сорих маягаар танилцуулж байна.

2.Ахуй амьдралтай холбогдсон үг хэллэг. Энэ чиглэлийн үг хэллэгийг :

-       Хандах үг

-       Дайралцаан

-       Мэтгэлцээн гэж ангилна.

Хандах үг гэж байгаль ертөнцийн юмс үзэгдлийг ажиглаад хүүхэд өөрийн бодол санааг шүлэглэн илэрхийлсэн үг хэллэг юм. Жишээ нь тогорууг хараад:

Тогоруу хөөрхөн

Тоодог муухай

Цам харай

Цам харай гээд гүйхэд тогоруу бүжиглэж байгаа мэт догонцон холдоход өөрийг нь сайхан гэснийг ойлгоод бүжиглэж байна гэж боддог. Түүнчилэн амьтныг өхөөрдөн хайрласан шинжтэй:

Туулай туулай тонгос

Туулайн хошного онгос

Хоёр чих нь дэлдэс

Хоёр нүд нь бүлтэс гэх мэт. Мөн бие биенийхээ алдаа дутагдлыг заасан шинжтэй:

Үд хүртэл унтаад

Үхрийн дуунаар босоод

Үер болтол шээгээд гэх буюу

Нүүрээ угаадаггүй

Нүдээ нуухтуулдаг

Шүдээ угаадаггүй

Шүлсээ гоожуулдаг гэх мэт.

Үзсэн кино уншсан номныхоо баатрын тухай:

Мэргэн буудагч Яник

Мэдээ хүргэгч Шарик

Хонгор бүсгүй Маруся

Ховдог шунахай Гуслик гэх мэт олон хэллэгүүдийг зохиож хэлдэг байна.

Дайралцаан. Хүүхдүүд хоорондоо хурдан сэтгэх чадвар, шүлэглэх авьяасаа сорилцон цэц булаалдахад зориулагдсан уран хошин харилцаа шүлэг юм. Маргаан нь шүлгээр байх тул хүүхдийг шүлэг хэлүүлж сургах уран хэллэгий нь хөгжүүлж ардын яруу найрагт сургах ач холбогдолтой.

Эхлэхдээ:

Зээ хүү минь тийм үү дээ

Дайралцвал дайралцъя

Дайлан хутгаа тавилцъя

Хэлэлцвэл хэлэлцье

Хэт хутгаа тавилцъя гэх зэргээр маргалдах зорилгоо тодорхойлоод дараа нь :

Зурман тааны нүхэнд нь

Зургаан салаа байна уу даа

Зулзган чиний цээжинд нь

Зургаан шүлэг байна уудаа гэх зэргээр бие биесээ өдсөн, хор шараа малтсан үг хэлдэг нь аль болохоор илүү хурц оновчтой үг хэллэг, бие биенээсээ гаргуулах зорилгыг агуулж байна. Цаашид:

Тал талын чулуун дээр

Тамга дараад хэлэлье

Тан улсаас авахуулаад

Түүх татаад хэлэлцье гэж эрдэм мэдлэгээ сорилцох шинжтэй болдог.

Хорин тавны сарыг

Хойт дээр гартал хэлэлцье гэж төгсгөдөг нь нэг шөнө хэлэлцээд үл барах дараагийн өдөр үргэлжлүүлнэ гэсэн санаа  юм.

Мэтгэлцээн. Дайралцаантай төстэй мэт боловч бие биесээ давах гэж цэц сорихгүй, юмс үзэгдлийн учир шалтгааны  мөн чанарыг нь тайлбарлах аястай харилцан ярианы хэллэгүүдийг мэтгэлцээн гэнэ. Үүнд: “Хэцүү хэмээх зугаа үлгэр”, “Өнчин хүү”, “Хөвүүн хөгшин хоёр”, “Хар ишиг яав чи” “Юу хийж байна” зэргийг оруулж болно. Жишээ нь “Хэцүү хэмээх зугаа үлгэр” т:

Мөс чи хэцүү юу гэж

Би хэцүү гэж

Хэцүү юм бол наранд яагаад хайлдаг юм бэ?

Нар хэцүү

Нар хэцүү юм бол яагаад үүлний цаагуур ордог юм бэ?

Үүл хэцүү гэх зэргээр нэг үзэгдлээс түүнд холбоо бүхий нөгөө үзэгдлийн тухай өлгөн авч мэтгэлцдэг.

 

 

 

 

 

bie daalt

Батлав: тэнхимийн эхлэгч …………………………………/ Б.Мөнхтуяа/

 

2013-2014 оны хичээлийн жилд “Өрнө дахины уран зохиол”

хичээлээр оюутны бие даан гүйцэтгэх ажил

Хамрах хүрээ: МХУЗ-ын 2а,б анги

Зорилго:Оюутны бие даасан бүтээлч үйл ажиллагааг хөгжүүлж, тэднийг судалгааны ажил хийх мэдлэг, чадвар, дадалтай болгох.

Хэлбэр

1-р семестр

2-р семестр

Үнэлэх хэлбэр

Хуга-цаа

Ерөнхий сэдэв: Сэргэн мандалтын зохиолын үзэл санаа, онцлог.

 Реферат

Сэргэн мандалтын зохиолын үзэл санаа, онцлог. Реферат

Шүүмжлэлт реализмын зохиолын үзэл санаа туурвилзүйн онцлог. Илтгэл

·          Оюутны өөрийн үнэлгээ.

Оюутан бүр бие даалтын ажил гүйцэтгэх явцад өөрт гарсан ахиц дэвшил, ололттой тал, авсан сургамжаа эрэгцүүлэмж хэлбэрээр дүгнэн бичиж өөрийгөө үнэлнэ. Өөрийн үнэлгээ болон бусад оюутны шүүмжийг бие даалтын ажилд хавсаргана.

·          Чацуутны үнэлгээ

Бие даалтын ажилыг багшид хураалгахаас өмнө чацуутан буюу мэргэжил нэгт 2-оос доошгүй оюутнаар уншуулж шүүмж авна. Уншсан оюутны ажлын ололт, дутагдалтай талыг үнэлж, санал шүүмж бичиж өгнө.

·          Багшийн үнэлгээ

Уг ажлын зорилго биелсэн эсэх, хичээлээр эзэмшсэн онол аргазүйн мэдлэгээ ашигласан байдал мэдлэг, чадвар дадлын ахиц дэвшил холбогдох ном матриалуудыг уншиж судалсан эсэх, ажлын шалгуур үзүүлэлтийн дагуу ажилласан эсэх, чацуутны бүлгээс өгсөн үнэлгээ, шүүмжийг ажилдаа тусган хэрэгжүүлсэн байдал, өөрийн үнэлгээний бүтээлч шинж зэргийг харгалзан үнэлнэ. Мөн хөндлөнгийн үнэлгээ өгсөн оюутанд үнэлгээг хэр зэрэг бодтой хийсэн байдлыг нь үнэлгээний оноонд нь оруулж тооцож болно.

13 дахь долоо хоногт

Сэдвийн задаргаа

Сэдвийн задаргаа

*  Дантегийн "Там"-ын гуманист үзэл санаа.

*  Шекспирийн "Гамлет" жүжгийн Гамлетын дүрийн онцлог.

*  Шекспирийн "Отелло"  жүжгийн гол дүрүүдийн онцлог.

*  Шекспирийн "Лир ван" жүжгийн гол дүрүүдийн онцлог.

*  Шекспирийн "Макбет" жүжгийн гол дүрийн онцлог. -Шекспирийн "Ромео Жульетта" жүжгийн гол дүрүүдийн онцлог.

*  Боккаччиогийн "Декамерон" түүврийн үзэл санаа

*  Сервантесийн "Дон Кихот" ын үзэл санаа.

*  Раблегийн Гаргантюа Пантагрюэль 2" зохиолын үзэл санаа

 

*  Л.Толстойн уран бүтээлийн үзэл санаа.  Хажи Мурат,

*  Л.Толстойн "Дайн ба энх" романы Н.Ростовагийн дүр гэх мэт.

*  Ф.Достоевскийн зохиолуудын үзэл санаа. Гэм зэм" романы Раскольниковын дүр.

*  Дорд үзэгдэгсэд романы би баатрын дүр гэх мэт

*  А.Чеховын өгүүллэгүүдийн үзэл санаа.  6-р тасаг

*  Хамалеон,  - Бүдүүн нарийн

*   "Дугтуйтай хүн"  , - Цахлай жүжиг.

*   М.Горькийн зохиолуудын үзэл санаа. "Макар Чудра Изергиль эмгэн

*  М.Шолоховын зохиолуудын үзэл санаа. "Дон Кихот "Хүний хувь заяа

*  Ч.Айтматовын зохиолуудын үзэл санаа. Цаазын тавцан. Чонын дүрслэл Авдий Каллистратовын дүр Малчдын дүр  "Зуунаас урт өдөр" Эдигейн дүр.

*  Ж.Лондоны зохиолуудын үзэл санаа. "Амьдралын жам Мартин Иден

*  Т.Драйзерийн зохиолуудын үзэл санаа.Америкийн эмгэнэлт явдал

*  Мопассаны зохиолуудын үзэл санаа.Хонгор найз Амьдрал

*  Диккенсийн зохиолуудын үзэл санаа.Оливер Твист

*  У.Фолкнерийн зохиолуудын үзэл санаа. Эмилигийн сарнай,  - Баавгай

 

Ашиглах материал:

1         С.Хөвсгөл. Өрнө дахины УЗ. УБ., 2007

2         Цэндсүрэн. Ч.Нар. Гадаадын Уран зохиол. 1-р дэвтэр. УБ., 1979 он.

3         А.Шархүү. 19-р Зууны Оросын уран зохиол. УБ.,1966

4          Шархүу. А. Д.Бат-Очир. Д.Болд Ч.Цэндсүрэн. Гадаадын уран зохиол. 2-р дэвтэр. УБ., 1984 он

 

Хийх аргачлал

1.       А4 цаасан дээр, Arial 12 фонтоор, зүүн талаасаа  3,5, баруун талдаа 1,5, дээд талаасаа 2.5, доороосоо 3.0 см зайтай  шивсэн байна. Мөр хоорондын хэмжээ 1,5, рефератын хэмжээ 10-13 хуудас байна.

2.       Реферат нь зөв бичих дүрмийн болон, найруулгазүйн /догол мөр гэх мэт/ алдаагүй байх

3.       Рефератыг хэрхэн чанартай хийж гүйцэтгэсэн,  бүрдэл хэсгүүд гүйцэд байгаа эсэх

·         Удиртгал

·         Үндсэн хэсэг

·         Дүгнэлт

·         Ашигласан номын жагсаалт

Жич. Дүгнэлтийг 1-2 хуудсанд багтаан бичсэн байх ба 20 оноогоор дүгнэгдэнэ.

      5.Рефератыг хугацаанд нь бэлэн болгох

 

 

Бие даалтын ажлыг төлөвлөсөн багш: П.Алтанзул

sedwiin shalgaltiin huwaari garlaa

 

Батлав: Тэнхимийн эрхлэгч:                                                               Б.Мөнхтуяа
МУБИС-ийн Архангай аймаг дахь Багшийн сургуулийн МХУЗ-ын багш П.Алтанзулын сэдвийн шалгалт авах хуваарь 
2013-2014 он I улирал
Хичээлийн нэр Бүлэг сэдэв Анги хугацаа  хэлбэр 
1 ДУЗ Дорно дахины уран зохиол (Эртний үе) МХУЗ 3а 2013.10.16 амаар 
2 ДУЗ Дорно дахины уран зохиол (Дундад үе МХУЗ 3а 2013.12.11 тестээр
3 ӨДУЗ Эртний үе МХУЗ 2аб 2012.10.18 амаар 
4 ӨДУЗ Дундад, соён гэгээрүүллийн үе 2013.12.15 бичгээр
5 УЗ Утга зохиолын онолын удиртгал Бага 3а 2013.10.15 амаар 
6 УЗ МААЗ Бага 3а 2013.12.11 бичгээр
7 УЗ Утга зохиолын онолын удиртгал Бага 3б 2013.10.15 амаар 
8 УЗ МААЗ Бага 3б 2013.12.11 бичгээр
9 УЗ Утга зохиолын онолын удиртгал Бага 3в 2013.10.16 амаар 
10 УЗ МААЗ Бага 3в 2013.12.13 бичгээр
11 ЭМУЗ Монголын уран зохиолын гурван ноён оргил МХУЗ 2аб 2013.10.10 амаар 
12 ЭМУЗ Монголын эртний шүлэг сургааль, үлгэр тууж МХУЗ 2аб 2013.12.12 бичгээр
Хуваарь гаргасан:      П.Алтанзул
oyutand zowloh tsag

Батлав: тэнхимийн эрхлэгч................................/Б.Мөнхтуяа/

 

МУБИС-ийн Архангай аймаг дахь Багшийн сургуулийн МХУЗ-ын тэнхимийн багш П.Алтанзулын оюутанд давтлага,  зөвлөгөө өгөх цагийн хуваарь

 

Хичээлийн нэр

Гариг

Анги

Цаг

1

ӨДУЗ

Даваа

МХУЗ 2аб

15.00-16.00

2

ДДУЗ

МХУЗ 3а

16.00-17.00

3

Уран зохиол

Лхагва

Бага 3а

15.00-16.00

4

Уран зохиол

Бага 3б

16.00-17.00

5

Уран зохиол

Бага 3в

17.00-18.00

6

ЭМУЗ

Пүрэв

МХУЗ 2аб

10.00-12.00

Жич: Баасан гариг бүрийн  13.00-15.00 цагийн хооронд МХУЗ 2аб ангид бие даалтын ажилд зөвлөгөө өгнө.

 

Пүрэв гаригт  Эгшиглэн нэгдлийн дугуйлан хичээллүүлнэ.

 

 

Хуваарь гаргасан багш: П.Алтанзул

Та бүхэн уншиж үзээд санал бодлоо солилцоорой

Бага боловсролын сургалтад “Уран зохиол”-ын

хичээл хэрэгтэй юу?

Түүх сөхөж үзвэл:

—  1921 онд Нийслэл хүрээнд анхны танхимын сургалттай гурван жилийн бага сургууль байгуулагдсан бөгөөд энэ үед боловсруулсан сурах бичиг байгаагүй тул  өмнөх үед сурах бичгийн чанартай ашиглаж байсан  “Оюун түлхүүр”,”Цаасан шувууны үлгэр” зэрэг зохиолыг уншуулж байсан байна.

—  1931 онд баталсан”Ардын олон бага сургуулийн программ”-д үндэсний хэл бичгийн хичээл нь унших,  хэл зүй, үг баяжуулах гэсэн 3 төрөлтэй болсон байна.

—  1937 онд Б.Ишдоржийн II ангийн унших бичиг гарснаар  унших  хичээл нь бие даасан  хичээл болсон.

Харин 2004 оноос  Монгол хэл нэрийн дор монгол хэл , унших үг –хөгжил хичээл нь нэгдэж нэг хичээл болсон.  Энэ хичээл нь  уран зохиолын эх дээр суурилж эх хэлний мэдлэгийг олгох болсноороо онцлогтой юм.

Өнөөгийн бага боловсролын сургалтад монгол хэл ба уран зохиолын стандартын агуулгыг тэнцвэртэй хослуулан хэрэгжүүлэх шаардлага зүй ёсоор тавигдаж байна. Өөрөөр хэлбэл уран зохиолын хичээлийн зорилго зорилтыг  эх хэлний хичээлээр дамжуулан хэрхэн хүргэх вэ гэдэг асуулт урган гарч байгаа юм.

ЕБС-ийн бага ангийн багш нараас авсан судалгаанаас харахад:

          Монгол хэлний агуулгын үлгэрчилсэн хүрээнд тусгагдсан боловч уншихын тодорхой цаг байхгүй учир уран зохиолын стандартыг хэрэгжүүлэхэд хүндрэлтэй

          Уран зохиолоор дамжуулан хүн төлөвшүүлэх үйл явцыг орхигдуулан  хэлзүйн дүрэм тодорхойлолтыг голлон олгож байгаа зэрэг бэрхшээл дутагдлууд ажиглагдаж байна.

Ер нь утга зохиолын сургалт арга зүйн түвшний[1] /учебно-методлогический уровень/хувьд уран зохиолын хичээлээр  зохиолын сэдэв, утга, дүр, үүрэг, зохиомж,  төрөл зүйл гэх мэт  ойлголт, ухагдахуун, нэр томъёотой танилцуулж тухайн салбар ухааны талаар анхан шатны мэдлэг олгох төдийгүй уран зохиол нь танин мэдүүлэх,  хүмүүжүүлэх, гоозүйн  гэсэн гурван үндсэн үүрэгтэй байдаг.

Бага ангийн уран зохиолын хичээлийн зорилго нь

  • Сурагчдын унших чадвар, дадлыг хөгжүүлэх
  • Хүмүүжүүлэх
  • Танин мэдүүлэх
  • Хэл яриаг хөгжүүлэх
  • Номтой нөхөрлүүлэх
  • Бие дааж суралцах үйл ажиллагаанд сургах явдал юм.

Уран зохиолын стандартыг хэрэгжүүлснээр:

—  Унших, ярих, бичих, сэтгэх, сонсох зэрэг суралцахуйн үндсэн үйл ажиллагааг хөгжүүлнэ.

—  Уран зохиолыг уншсанаар мэдлэг бүтээж, амьдрал , аж төрөхүйн хэрэг явдлыг ойлгон ухаарч, зохиолын баатруудыг ялган таньж, тэднээс суралцана

—  Хүнтэй зөв харилцаж, үзэл бодлоо оновчтой яруу илэрхийлэх чадвартай болно.

—  Ёс заншил, уламжлалаа дээдлэн, эх орноо хайрлан хамгаалах, түүгээр бахархах үзлээр хүмүүжиж, хүнлэг сэтгэлтэй иргэн болж төлөвшинө.

Бага боловсролын уран зохиолын агуулгын стандарт нь

1.       Зохиолын уран сайхан

2.       Зохиолын хэл

гэсэн үндсэн хоёр айтай[2].

 

Эх хэлний хичээлийн бүтэц дэх унших- үг хөгжлийн үндсэн үйл ажиллагаа

1

Бэлтгэл яриа

Энэ хэсэгт сануулах, сэдэл төрүүлэх зорилгоор зохиолчийн  намтар таниулах, зохиолтой холбогдох сонирхолтой баримт түүх зэргийг өгүүлэх

2

Уншлага зохион байгуулах

Уншлагын олон төрлөөс бичвэртээ тохируулан сонгож уншуулах

/тайлбарлан, сонгон, төлөөлөн, уран, давтан, үлгэрлэн, дуу нийлүүлэн, түүвэрлэн, дамжуулан, даган, тайлант уншлага гэх мэт/

3

Толь хөтлөх

Тухайн эхэд гарч буй утгыг ойлгохгүй хүнд үг, шинэ үг зэргийг тайлбарлах

4

Төлөвлөгөө зохиох

Унших, ярих, сонсох, бичих үйл ажиллагааг цэгцтэй болгох зорилгоор зохиолыг утгат хэсгээр задлан тайлбарлах. Энэ үед монгол хэлний дүрэм мэдлэгийг өгч бататгавал зохимжтой.

5

Утга санааг ярилцах

Зохиолд дэвшүүлсэн утга санаа юу болохыг ярианы олон төрлийг ашиглан ярилцаж болно.

6

Давтан унших

Зохиолын гол ба нэмэлт утгыг тодруулах зорилгоор энэ уншлагыг хийнэ.

7

Дүгнэн ярилцах

Уншсан, ярьсан, ойлгосон зүйлээ харилцан ярилцах.

8

Багшийн дүгнэлт

Сурагчдын санал бодлыг нэгтгэн авч үзэх

 

Энэ бүхнээс үзэхэд уран зохиолын хичээл нь бага насны хүүхдийг хүнлэг иргэн болгож зөв төлөвшүүлэх, хүмүүжүүлэх, хэл яриаг хөгжүүлэх, санаа бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх, бусадтай харилцах, зохион найруулж бичиж сургахад чухал үүрэг гүйцэтгэх нь илэрхий байна.

Иймээс монгол хэлний хичээлээр уран зохиолын агуулгыг орхигдуулалгүйгээр тэнцвэртэй хослуулан заах чадвар эзэмшсэн байх нь  бага ангийн багшийн өмнө тавигдах нэг чухал зорилт болж байна.

Ингээд бага ангид  монгол хэл-уран зохиолын хичээлийг хэрхэн тэнцвэртэйгээр хослон зааж болох талаар ээлжит хичээлийн төлөвлөлтийг жишээ болгон орууллаа.

 

Ээлжит хичээлийн хөтөлбөр

/Бага боловсролын Y ангийн монгол хэлний хичээлийн жишээн дээр/

Хичээлийн сэдэв: “Үнэнч бүргэдийн тухай”

Зорилго:  “Үнэнч бүргэдийн тухай”  эхэд задлал хийх, эхэд суурилан үйлийн цагаар төгсгөх нөхцөлийг бататгах

Зорилт:

·         “Үнэнч бүргэдийн тухай” зохиолын агуулга, үзэл санаа, дүр

·         Үйлийн цагаар төгсгөх нөхцөлийн хэлбэр, утга, хэрэглээ

·         Сурагчдын багаар хамтран ажиллах чадварыг хөгжүүлэх

·         Бүтээлчээр сэтгэх, хэл яриаг хөгжүүлэх, зохион найруулах чадварыг нэмэгдүүлэх

Хэрэглэгдэхүүн:

·         Проектер

·         Компьютер

·         ТӨМ

·         Том цаас

·         Маркер

Аргазүй:

·         Тайлбар ярианы арга

·         Бүтээлч сэтгэлгээний арга /пирамид босгох, 5 мөрт зохиох, венийн диаграмм/

Зохион байгуулалт: 5 баг болгон зохион байгуулна.

Хичээлийн үе шат

Багшийн үйл ажиллагаа

Сурагчийн үйл ажиллагаа

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Сэдэлжүүлэх /10 минут/

Буга, бүргэд, морь, тарвага, алаг даага гэсэн нэрсийг сугалуулна.

Сурагчдыг 5 баг болгож суулгана.

 

Бэлтгэсэн сугалааг сугалж ижил нэр сугалсан сурагчид нэг баг болон сууна.

Сурагчид өөрийн сугалсан амьтны дуу авиа, үйл хөдлөлийг дууриан дүрсэлж багийн гишүүдийг олж сууна.

1.       Тольт үзүүлэнгээс   хамтран уншиж ярилцана.

1.       Үлгэрийг уншиж багшийн асуусан асуултын дагуу харилцан ярилцана.

 

 

 

 

 

 

 

·         Дээрх үлгэрт ямар ямар баатар дүрслэгдэж байна вэ?

·         Эрхий мэргэний зан чанарын тухай

·         Уг домогт бидний мэддэг ямар ямар домгийн чанартай зүйлс гарч байна вэ?

·         Эрхий мэргэн харваач, үнэнч морь

·         Эрхий мэргэн харваачийн эерэг болон сөрөг зан чанарын тухай /эрэлхэг, хэлсэн амандаа хүрдэг –хэтэрхий бардам/

·         Хараацай шувууны сүүл сэтэрхий байдаг

·         Алаг даага хэмээх амьтны урд хөл богино байдаг

·         Тарваганы сарвуу 4 хуруутай байдаг. байдаг.

·         Тарвага өглөө орой гараандаа гардаг.

·         Тарваганд хүн мах гэж байдаг.

·         Өдөр шөнө хоёр ээлжилдэг.

·         Хараацай шувуу харуй бүрийгээр морьтой хүний урдуур хойгуур нисдэг болсон тухай ярилцана.

 

“Үнэнч бүргэдийн тухай”  эхийг  слайд үзүүлэнгээс уншуулна.

Уншихдаа хэд хэдэн догол мөр зогсосхийлтийн дагуу цаашид гарах үйл явдлыг “Уншигчийн мэдрэмж шалгах арга”[3]-аар   уншуулна.

Зогсолт

Та юу болно гэж бодож байна?

Ямар нотлох баримт олов?

Юу тохиолдсон бэ?

1-р зогсолт

 

 

 

2-р зогсолт

 

 

 

3-р зогсолт

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

·         Эхэд юун тухай өгүүлэв?

·         Зохиолд ямар гарчиг өгөх вэ? зэрэг асуултын дагуу ярилцана.

 

Эхийг анхааралтай уншина.

“...................”

             Нэгэн ноён хайртай бүргэд шувуутай байжээ. Тэр бүргэдээ үргэлж анд авч явдаг байлаа. Нэг удаа бүргэдээ гар дээрээ суулгаад, анд морджээ. Тэгээд  нэгэн буга гүйж явахыг харав. 

              Ноён морио давирч, бугыг хөөсөөр алс газар очлоо. Дагуулууд ноёноосоо хоцорч, барааг нь харахгүй болжээ. Гэнэт ноён маш их цангаснаа мэдлээ. Уулаар хэрэн хэсэж эрсэн боловч ус олдсонгүй.... /зогсосхийлт/

Харин нэг өндөр хадан уулын бэл өөд өгсөж яваад, оргилын өндөр хадны хавцлаас усан дусал бөмбөрч байахыг харав. Ноён уутнаасаа аягаа гаргаж, усны дусал дор тослоо. Аяга нь усаар дүүрэхийн хамт баярлан, уух гэтэл бүргэд далавчаараа усыг нь цохиж асгав. ....

/зогсосхийлт/

Ноён бүргэдээ харааж, дуслын дор аягаа дахин тослоо. Хэдэн мөчийн дараа ус дүүрэхэд ноён усаа аваад, уруулдаа хүргэх гэтэл бүргэд бас л усыг нь асгажээ. ........

/зогсосхийлт/

Ноён тэсгэлгүй их уурлан, бүргэдийг цохиж газар унагаав.

Энэ үеэр дагуул давхин ирэв. Ноён түүнд цангасан учраа хэлэв. Дагуул нь ямааны арьсан туламнаас ус аягалж, ноёндоо өгөх гэтэл:

-Би цэвэр ус ууна. Энэ хаднаас дусалж байгаа цэвэр хүйтэн ус ууя. Чи энэ хавцал уруу ороод хутгаж авчир. Аяганд дусал дуслаар орохыг хүлээж чадахгүй нь гэлээ.

Дагуул хавцал руу мөлхөн ороод, тэнд юу үзсэн гэж санана. ....                        /зогсосхийлт/

Тэр хавцлын эхэнд үхсэн хорт могой хэвтэж байжээ. Түүний хортой шүлс хавцал руу урсан дусал дуслаар унаж байсан юмсанжээ. Дагуул ихэд айж, юу үзсэнээ ноёндоо хэлээд туламтай уснаасаа хийж өгөв.

Ноён түүнд зөвхөн уруулаа хүргээд, гиншин уйлж, үхсэн бүргэдээ дагуулдаа заан үзүүлээд, өөрийнхөө яаруу тэвдүүг хараасан гэдэг.

Шинэ мэдлэг бүтээлгэх үе /15 минут/

Дээрх хоёр зохиолын адил ба ялгаатай талыг венийн диаграммын аргаар гаргуулна. /аргачлалыг танилцуулна/

 

 

 

 

Багууд хийсэн диаграммаа хананд байрлуулж ярилцана.

·         Хадан хавцлаас дуслах ус хэдий хугацаанд аяга дүүрэх вэ?

·         Бүргэд яагаад аягатай усыг асгав?

·         Хортой могойн шүлсийг уувал хүнд ямар хөнөөл учрах вэ?

·         Эрхий мэргэн хэтэрхий бардам байснаас хохирсон бол ноён ямар зан гаргаснаас үнэнч бүргэдээ хөнөөсөн бэ?

·         Эрхий мэргэн харваачийн морь, бүргэд хоёрын адил ба ялгаатай тал юу вэ?

·         Эхийн эхлэл, гол, төгсгөл хэсгийг ол.

·         Зохиолын гол утга санаа нь юу вэ?

·         “Ямааны арьсан тулам” –гэж юуг хэлж байна вэ?

·         Бүргэдээр ан ав хийдэг ямар үндэстэн   байдаг вэ?

·         Монголчууд бүргэдээс өөр ямар амьтныг ан авлахдаа ашигладаг вэ? зэрэг асуултын дагуу харилцан ярилцана.

 

Уг эх нь ямар хэлц үгтэй утга  нэгтэй байна вэ?

Яарвал даарна.

Ядарвал зүдэрнэ.

 

 

·         Дараах өгүүлбэрийн утгад тохируулан үйл үгийг хувиргуулна.[4]

·         Өнгөрсөн –одоо-ирээдүй цаг хэрхэн ямар ямар нөхцөлөөр илэрсэн байгааг ажиглуулж, нөхцөлүүдийг нэрлүүлнэ.

 

Өгүүлбэрийн утгад тохируулан, үйл үгийг хувиргана.

Ноён бүргэдээ гар дээрээ суулгаад, өчигдөр анд морд ....

Ноён бүргэдээ гар дээрээ суулгаад, өнөөдөр анд мордож бай....

Ноён бүргэдээ гар дээрээ суулгаад, маргааш эрт анд морд....  

/-но, -жээ, -в, -но/

Эхийн агуулгын дагуу үйл явдлыг дугаарлуулна.

1-р баг Анд явав.

2-р баг Буга хөөсөн.

3-р баг Могой харагдав

4-р баг Ам цангажээ.

5-р баг  Ноён уйллаа.

Өгүүлбэрүүдийг ТӨМ-аар өгч нэр үгсийг тийн ялгалын нөхцөлөөр хувилгаж, үйл үгийг үгийн бүтцийн задлалаар ялгах даалгавар өнө.

 

__ Анд явав.   __Буга хөөсөн.  __Могой харагдав.  __Бүргэд асгав.  __Ноён уйлсан.  __Ус олжээ.  __Ам цангажээ.  __Бүргэдийг цохив.

 

Багууд хийж гүйцэтгэснээ цаасан дээр бичиж ханандаа байрлуулж тайлбарлана.

Бататгал

/13 минут/

Пирамид ашиглан бичлэг хийх аргын зааврыг танилцуулна.

Самбарт пирамидын схем гарган үйл ажиллагааны зааврыг танилцуулна.

1.       Зохиолын баатрын нэр

2.       Зохиолын баатрыг дүрсэлсэн 2 үг /тэмдэг нэр/

3.       Үйл явдал болж буй байршлыг тэмдэглэсэн 3 үг /газар, орчин/

4.       Зохиолын гол утгыг гаргахад хэрэглэгдсэн 4 нэр үг

5.       Зохиолын үйл явдлын шалтгааныг  илэрхийлсэн 5 үйл үг

 

Зааврын дагуу пирамид босгоно.

Пирамид

Ноён

Тэвчээргүй, яаруу

оргил,    хавцал,        хад

буга,        ус,          бүргэд,          хор

цангах,    цохих,    ,   дусах,    хэлэх,   уйлах,

 

гэх мэтээр пирамидыг үргэлжлүүлнэ.

 

 

 

Эсвэл Таван мөрт бичих арга[5]-аар 5 мөрт бичүүлж болно.

Үйл ажиллагааны заавар нь:

1.       Эхний мөрөнд сэдвийг нэг үгээр тодорхойлно. /ихэвчлэн нэр үг байна/

2.       Хоёрдугаар мөрөнд сэдвийг хоёр  үгээр тодорхойлж бичнэ. /тэмдэг нэр/

3.       Гуравдугаар шугаманд сэдвийн үйл явцыг гурван үгээр илэрхийлнэ. /үйл үг/

4.       Дөрөвдүгээр мөрөнд сэдвийн талаарх мэдрэмж, сэтгэгдлээ дөрвөн үгээр илэрхийлнэ.

5.       Сүүлийн мөрөнд сэдвийн мөн чанар гол утгыг илтгэсэн утга адил нэг үг  байна.

 

Зааврын дагуу 5 мөрт бичнэ.

Бүргэд

Зоригтой, үнэнч

Цохих, асгах, унах

Үхсэн хорт могой хэвтэх

Айдас

 

Ноён

Тэвчээргүй, яаруу

Цангах, асгах, уйлах

Өөрийнхөө яаруу тэвдүүг хараасан

Харамсал

гэх мэт

 

 

багууд өөрсдийн хийсэн пирамид болон таван мөртийг хананд байрлуулан бусдадаа танилцуулна.

 

Эхийн эхлэл хэсэгт хэдэн үйл үг байна вэ? Тэдгээрээс хэд нь төгсгөх нөхцөлтэй үйл үг байгааг түүж ямар цаг заасныг олуулна.

Нэгэн ноён хайртай бүргэд шувуутай байжээ. Тэр бүргэдээ үргэлж анд авч явдаг байлаа. Нэг удаа бүргэдээ гар дээрээ суулгаад, анд морджээ. Тэгээд нэгэн буга гүйж явахыг харав.

Дүгнэлт

/2 минут/

Багууд хэрхэн хийж гүйцэтгэсэн байдалд хамтран анализ хийж үнэлгээний самбарт дүгнэнэ.

Хичээлд амжилттай оролцсон баг хамт олондоо баяр хүргэнэ.

Гэрийн даалгавар

·         “Үнэнч бүргэдийн тухай” эхийг уншаад төрсөн сэтгэгдлээ 50-60 үгэнд багтааж бичих

·         Бичсэн эхээс үйлийн цагаар төгсгөх нөхцөлтэй үгсийг одоо, өнгөрсөн, ирээдүй цагаар ялган баганачилж үгийн бүтцээр задлах

 

Нэмэлт мэдээлэл

Тарвага.

Тарвага нь Хэрэмнийхэн овгийн мэрэгч юм. Тарваганы төрөлд нийт 14 зүйлийн тарвага багтана. Эдгээрээс Монгол Улсад Алтайн тарвага , хээрийн тарвага  гэсэн хоёр зүйлийн тарвага байдаг. Цаг агаарын хүнд үеийг ичиж өнгөрөөнө. Ичээндээ голдуу бүлээрээ байдаг. Тарвага нь Монгол орны ойт хээр, уулын хээр, тал хээрт түгээмэл тархсан, мах, арьсны үнэт үслэг ан юм. Биеийн урт 47—58 см, жин 3—5 кг. Гуужилт III—VI сард эхэлж, VIII—XI сард үс хөрс бүрэн гүйцдэг. Ороо хөөцөө ичээнээс гарсны дараа III—IV сард болж 35 хоногийн дараа 3—8, заримдаа 12 мөндөл гаргана. Мөндөл 30-40 грамм жинтэй төрөөд, эхийгээ сар шахам хөхөж байгаад өвсөн хоолонд орно. Тарвага өдрийн идэвхтэй амьтан. Хавар өглөөнөөс орой болтол өдөржин идэшлэх ба зуны дунд сар буюу тарга тэвээрэг авсан үедээ нарнаар гарч идэшлээд үдэд нүхэндээ орж нар баруунаа хэлбийхээс нар жаргатал идэвхтэй идэшлэдэг.

Газар доор

Гантай шар тос тэр юу вэ? /тарвага/

Бүргэд

 Бүргэд нь том биетэй махчин шувуу ба Харцагынхан овогт хамаарна. 60 гаруй зүйл байхаас ихэнх нь Еврази, Африкаар нутагладаг байна. Бүсээс гадуурх нь: 2 зүйл (Халзан бүргэд Цармын бүргэд) нь АНУ, Канадад; 9 зүйл нь Төв ба Өмнөд Америкт, 3 зүйл нь Австралид байна.  Бүргэд нь бусад махчин шувуудаас хүчирхэг том бие, толгой, бахим хошуугаараа ялгарна. Бахим бүргэдэй зэрэг жижиг төрөл ч гэсэн(хэмжээгээр Ойн сар болон Улаан сүүлт харцагатай ойролцоо) харьцангуй урт, өргөн далавчтай байх ба эгц, хурдан нислэг үйлдэнэ.  Бүргэд нь 40см урт, 500гр жинтэй жижгээс 100см урт, 6,7кг хүртэлх жинтэй том төрөл хүртэл бий.

Могой

 

Хорт могой гэдэг нь хорны булчирхайтай, хороо шахах зориулалт бүхий тусгай шүдтэй могойг хэлнэ.[6]

 

 

 

Номзүй

1.       “Бага боловсролын уран зохиолын стандарт” УБ., 2005

2.       Бага боловсролын Монгол хэлний агуулгын үлгэрчилсэн хүрээ

3.       Бямбацэрэн Г.,, Булган Б., Ганболд Д., Гантулга Б., Жаргалсайхан П., Мэндээ Ж., Энхтуяа Т., “Монгол хэл” сурах бичиг   УБ., 2012

4.       Гончиг Я., Рик А.П., “Бага сургуульд унших заах аргазүйн асуудалд” УБ., 1971

5.       Өлзийбаяр Д., Байгальсайхан С., Амараа Ж., “Уран зохиолыг задлан шинжлэх, заан сургахад анхаарах нь” УБ., 1994

6.       Оюунцэцэг Д., Батсүх С., Оюунцэцэг Ж., Амаржаргал  Т.,  “Бүтээлч сэтгэлгээг хөгжүүлэх арга зүй” УБ., 2002 МННХ

7.       Оюун Ц.,  “Монгол хэлний дидактик, түүний онол, аргазүй” УБ., 2007 

8.       Бодот чадвараа хөгжүүлэх нь /1-5-р дэвтэр/

                                                 

 

 

         МУБИС-ийн Архангай аймаг дахь Багшийн сургуулийн

Монгол хэл-Уран зохиолын багш Д.Чимэгбаатар /магистр, ахлах багш/                        

                                                                  П.Алтанзул  /магистр, ахлах багш/



[1] Уран зохиолын онолын хоёр  үндсэн төвшин байдаг. Үүнд:

1.         Онолын сургалт-аргазүйн түвшин (учебно-методологический уровено)

2.         Онолын мета-түвшин (мета-уровень теории)

1. [2] Зохиолын уран сайхан

           Мэдлэг 1: Зохиолын сэдэв, утга

           Мэдлэг2:  Зохиолын баатар

           Мэдлэг3:   Зохиолын зохиомж

2.  Зохиолын хэл

           Мэдлэг1: Дүрслэх хэрэглүүр

           Мэдлэг2: Яруу хэрэглүүр

 

[3] Бүтээлчээр уншихын тулд сурагчид сэдвийн мэдээллийг цуглуулж боловсруулаад түүнээс таамаглал дэвшүүлэх, өмнөх мэдлэгээ шинэ мэдлэгтэй холбож, хуучин ба шинэ мэдлэгийн хооронд гүүр босгох, сурагчдын сонирхол, сониуч занг хөдөлгөх, идэвхтэй унших үйл ажиллагааг дэмжих зорилготой бүтээлч сэтгэлгээний нэгэн арга юм.

 

[4] Сурах бичгийн 83-р хуудас

[5] Пирамид ашиглан бичлэг хийх арга нь үйл ажиллагааны үндсэн 8 шаттай байдаг боловч бага ангид хялбаршуулан ашиглаж болно.

[6] Википедиа чөлөөт нэвтэрхий толиос авав.

МХУЗ-ын тэнхимийн багш нарын явцын шалгалтын хуваарь болон, оюутнаар бие даан хийж гүйцэтгэх ажил

Батлав. Тэнхимийн эрхлэгч : ........................... Б.Мөнхтуяа /Ph.D/

2012-2013 ОНЫ ХИЧЭЭЛИЙН ЖИЛИЙН I УЛИРАЛД АВАХ

ЯВЦЫН ШАЛГАЛТЫН ХУВААРЬ

2012.09.10.

 

НЭГ.

ХИЧЭЭЛИЙН НЭР : БҮТЭЭВЭР СУДЛАЛ

Дд

Анги

Бүлэг сэдэв

Хугацаа

Хэлбэр

1.

 

МХУЗ 2А

Бүтээвэрзүй, түүний судлах зүйл

2012.09.25

Амаар

2.

Бүтээврийн ангилал

2012.10.29

Амаар

3.

Үгзүйн бүрэн задлал

2012.11.30

Бичгээр

 

ХОЁР.

ХИЧЭЭЛИЙН НЭР : МОНГОЛ ХЭЛ, ДИДАКТИК – 2

Дд

Бүлэг сэдэв

Анги

Хугацаа

Хэлбэр

1.

Бага ангид монгол хэлний хичээлээр яриа бичгийн дадлага олгох нь

Бага 3г

2012.10.15

 

 

Амаар

Бага 3д

2012.10.16

Бага 3е

2012.10.17

2.

Бичгийн ажлын төрлүүд, чөлөөт зохион бичлэг, төсөлт ажлыг монгол хэлний хичээлтэй холбох нь

Бага 3г

2012.11.12

 

Бичгээр

Бага 3д

2012.11.12

Бага 3е

2012.11.12

 

Төлөвлөсөн багш : С.Нэргүйцэцэг

 

ХИЧЭЭЛИЙН НЭР : МОНГОЛ ХЭЛНИЙ ДИДАКТИК - 2

АНГИ : БАГА АНГИЙН БАГШИЙН III КУРС

ХЭЛБЭР : БИЕ ДААЛТЫН АЖИЛ

БИЕ ДААЛТЫН АЖЛЫН СЭДВҮҮД

2012.09.10.                                                                                                                   Хүснэгт 1

Дд

Сэдэв

Хугацаа

Анги

1.

Унших чадварын судалгаа хийх нь

2012.09.20

2.

Бага ангийн монгол хэлний хичээлд ашиглах хуулан бичиг, бичгийн ажил,цээж бичгийн сан бүрдүүлэх нь

2012.10.18

2012.10.19

2012.10.20

3.

Монгол хэлний сургалтад мэдээллийн хэрэгслийг ашиглах боломж

2012.11.15

2012.11.15

2012.11.16

4.

“Бүлэг сэдвийн хөтөлбөр” боловсруулах нь

2012.12.10

2012.12.11

2012.12.12

 

ХИЧЭЭЛИЙН НЭР : БҮТЭЭВЭР СУДЛАЛ

АНГИ : МОНГОЛ ХЭЛ – УРАН ЗОХИОЛЫН 2А 

ХЭЛБЭР : БИЕ ДААЛТЫН АЖИЛ

БИЕ ДААЛТЫН АЖЛЫН СЭДВҮҮД

2012.09.10.                                                                                                                       Хүснэгт 1

Дд

Сэдэв

Хугацаа

Анги

1.

Ц.Бавуудоржийн яруу найргаас сонгон “Бүтээврийн ангилал” сэдвийн хүрээнд хэлний баримтад задлал хийх

2012.10.25

МХУЗ 2а

2.

Д.Норовын зохиолоос сонгон “Монгол үгийн бүтэц" сэдвийн хүрээнд хэлний баримтад задлал хийх

2012.11.25.

МХУЗ 2а

 

Жич: Явцын шалгалтыг хүндэтгэх шалтгаангүйгээр тогтоосон хугацаанд өгөөгүй бол “оюутныг үнэлэх журам”-ын дагуу тухайн оюутны явцын шалгалтын үнэлгээг “F“ гэж тооцно.  Оюутан бүр явцын шалгалтандаа бэлтгэж, цаг хугацаанд нь амжилттай өгнө гэдэгт итгэж байна.

Төлөвлөсөн багш : С.Нэргүйцэцэг

 

 

 

 

 

2012-2013 ОНЫ ХИЧЭЭЛИЙН ЖИЛИЙН I УЛИРАЛД АВАХ

                                  ЯВЦЫН ШАЛГАЛТЫН ХУВААРЬ                              2012.09.10

 “Авиа судлал” хичээлийн явцын шалгалт авах хуваарь

Бүлэг сэдэв

Хичээлийн агуулга

Хэлбэр 

Анги 

Хугацаа

1

Авиазүйн ухаан, түүний судлах зүйл, судалгааны аргууд

Авиа зүй ухаан, түүний судлах зүйл

Авиа зүйн судалгааны арга

Авиаг :

-          Авиаг өгүүлэхийн талаас

-          Авиаг сонсол зүйн талаас

Авиаг үүргийн талаас

Амаар

Бага 4д,е,ё

2012.

09.20

2

Эгшиг, түүний бүрэлдэхүүн, тогтолцоо

Эгшиг, эгшгийн бүрэлдэхүүн, тогтолцоо

  1. Ерийн богино эгшиг авиалбар, гарал , сэлгэц
  2. Урт эгшиг авиалбар, гарал, сэлгэц
  3. Хос эгшиг авиалбар, гарал, сэлгэц

Өгөгдсөн эхийг галиглах

Эхээс тодруулсан үгсийг зөв бичих дүрэм, авиа зүйн бүрэн задлал хийх

Амаар

 

Бага 4д,е,ё

2012.

10.11

3

Гийгүүлэгч гийгүүлэгчийн бүрэлдэхүүн тогтолцоо

Сонсголонт гийгүүлэгч авиалбарын хувилбар,

Шуугиант хамжих гийгүүлэгч авиалбарын хувилбар,

Авиа хувисан өөрчлөгдөх ёс

Амаар 

Бага 4д,е,ё

2012.

10.25

“Ерөнхий хэл шинжлэл” хичээлийн явцын шалгалт авах хуваарь

1

Дэлхийн хэл шинжлэлийн түүх

ЕХШ-ийн судлах зүйл, тойм, үндсэн асуудлууд, дэлхийн хэл шинжлэлийн түүх, хүн төрөлхтний хэрэглэж ирсэн бичиг үсэг, дундад зууны европын хэл, дэхин сэргэлтийн үеийн ХШ, түүхэн харьцуулсан ХШ-ийн үүсэл, хөгжил

Амаар

МХУЗ 4а,б

2012.

10.31

2

ХШ-ийн судалгаа

Хэл бол тэмдгийн тогтолцоо болох нь, хэл шинжлэлийн дэгүүд, хэлний мөн чанар, монгол хэл шинжлэлийн түүхэн уламжлал ба онолын үндэс  

Амаар

МХУЗ 4а,б

2012.

11.21

3

Монгол хэл шинжлэлийн уламжлал

Эртний хэлзүйн бичгүүд,  Хэлний үзэгдлийн мөн чанарыг философийн үүднээс үзсэн нь

Хэлний нөхөх ба үл нөхөх байрлал”,

“Мадхъямика хэмээх дундаж үзэл”

Амаар

МХУЗ 4а,б

2012.

12.05

                                           

Жич: Явцын шалгалтыг хүндэтгэх шалтгаангүйгээр тогтоосон хугацаанд өгөөгүй бол “оюутныг үнэлэх журам”-ын дагуу тухайн оюутны явцын шалгалтын үнэлгээг “F“ гэж тооцно.  Оюутан бүр явцын шалгалтандаа бэлтгэж, цаг хугацаанд нь амжилттай өгнө гэдэгт итгэж байна.

Хуваарь гаргасан багш: Б.Эрдэнэтуул

2012-2013 оны хичээлийн жилийн I улиралд “Авиа судлал” хичээлээр оюутны бие даан гүйцэтгэх ажил

Зорилго: Оюутны бие даасан бүтээлч үйл ажиллагааг хөгжүүлж, тэднийг судалгааны ажил хийх мэдлэг, чадвар, дадалтай болгох.

Хамрах хүрээ: Бага ангийн 4-р курс

Хэлбэр

Хийх аргачлал

Үнэлгээ

Хугацаа

Багаар ажиллах

1.      А4 цаасан дээр Arial 12 фондоор зүүн талаасаа 3.5, дээд талаасаа 2,5, доод талаасаа 1,2, баруунаасаа 1,5 см зайтай шивсэн байна.

10

2012 оны 11 сарын 10-15

2.      Бие даасан ажил нь зөв бичих дүрмийн /цэг, таслал, догол мөр гэх мэт/ болон найруулгын алдаагүй байх.

10

1-р баг

“Зун” төрөлжсөн 10-с доошгүй эхийг:

*      Авиазүйн ярианы галигаар галиглах

*      Авиазүйн бүрэн задлал хийх

*      Үсгийн дүрмийн бүрэн задлал хийх

50

2-р баг

“Намар” төрөлжсөн 10-с доошгүй эхийг:

*      Авиазүйн ярианы галигаар галиглах

*      Авиазүйн бүрэн задлал хийх

*      Үсгийн дүрмийн бүрэн задлал хийх

3-р баг

“Өвөл” төрөлжсөн 10-с доошгүй эхийг:

*      Авиазүйн ярианы галигаар галиглах

*      Авиазүйн бүрэн задлал хийх

*      Үсгийн дүрмийн бүрэн задлал хийх

4-р баг

“Хавар” төрөлжсөн 10-с доошгүй эхийг:

*      Авиазүйн ярианы галигаар галиглах

*      Авиазүйн бүрэн задлал хийх

*      Үсгийн дүрмийн бүрэн задлал хийх

 

 

Хийсэн судалгаагаа хоёр хуудсанд дүгнэн бичих

20

Бие даалтыг хугацаанд нь бэлэн болгох

10

Нийт авах ёстой оноо

100

 

Àøèãëàõ ном:

1.     Ö.Äàìäèíñ¿ðýí, Á.Îñîð “Ìîíãîë ¿ñãèéí ä¿ðìèéí òîëü” ÓÁ 1981

  1. Ø.Ëóâñàíâàíäàí “Ìîíãîë õýë øèíæëýëèéí àñóóäëóóä” 1981
  2. Д.Төмөртогоо Ìîíãîë õýëíèé ò¿¿õýí õýëç¿é” ÓÁ
  3. Ø.Ëóâñàíâàíäàí “Îð÷èí öàãèéí ìîíãîë õýëíèé á¿òýö” òýðã¿¿í äýâòýð ÓÁ, 1999
  4. Ñ.̺ºìºº. “Îð÷èí öàãèéí ìîíãîë õýëíèé Àâèàç¿é” ÓÁ, 1979
  5. Æ.Öîëîî “Îð÷èí öàãèéí ìîíãîë õýëíèé Àâèàç¿é” ÓÁ, 1981
  6. Ð.Íÿìöýðýí, Á.̺íõòóÿà “Îð÷èí öàãèéí ìîíãîë õýëíèé äàäëàãà àæëûí àðãà÷ëàë” ÀÐ,2000
  7. Áàãø íàð, “ÎÖÌÕ-íèé îíîë àðãàç¿éí çºâëºìæ” Àð, 2008
  8. Ð.Íÿìöýðýí “Ãàëèã ¿ñýã, õýëýõ¿éí ¿ãèéã ãàëèãëàõ” Àð 2003

Áие дааж судлахàä ашиглах бүтээлүүд :

  1. Ã.È.Ðàìñòåäò “Ìîíãîë áè÷ãèéí õýë áà õ¿ðýýíèé àìàí àÿëãóóã àâèàç¿éãýýð õàðüöóóëñàí íü” Õýë çîõèîë ñýòã¿¿ë 4-ð áîòü, 1-4ð äýâòýð ÓÁ, 1967
  2. Á.Ðèí÷åí “Ìîíãîë áè÷ãèéí õýëíèé ç¿é” 1-ð äýâòýð “Àâèàç¿é” ÓÁ, 1966
  3. Äóíä ñóðãóóëèéí ñóðàõ áè÷ã¿¿ä
  4. Ñóðãàõ öýýæ áè÷ãèéí ýõ¿¿ä
  5. Ç.̺íõáààòàð “Ýõýä çàäëàë õèéõ àðãà÷ëàë” Àð, 2009
  6. Áàãø íàð “Ìîíãîë õýëíèé òåñò” Àð, 2009

 

Веб хаягууд :                     

Оюутны “Бие даалт”-ын ажлын үнэлгээг  дараах арга хэлбэрээр хийнэ.

Бие даалтын ажлыг үнэлэхдээ :

  • Багшийн үнэлгээ :

*      Бие даалтын ажлыг гүйцэтгэх явцын үнэлгээ

*      Бие даалтын ажилд өгөх эцсийн үнэлгээ

·         Оюутны өөрийн үнэлгээ

·         Чацуутны үнэлгээ  / Өөрийн үнэлгээ болон бусад оюутны шүүмжийг бие даалтын ажилд хавсаргана. / - г  тус тус харгалзан үзнэ.

 

Оюутны өөрийн үнэлгээ

Чацуутны үнэлгээ

Багшийн үнэлгээ

 

Ерөнхий дүн

Явцын үнэлгээ*

Эцсийн үнэлгээ

 

Оюутны өөрийн үнэлгээ :

Оюутан бүр бие даалтын ажил гүйцэтгэх явцад өөрт гарсан ахиц дэвшил, ололттой тал, засан сайжруулах шаардлагатай зүйл, авсан сургамжаа эргэцүүлэмж хэлбэрээр дүгнэн бичиж өөрийгөө үнэлнэ. Эргэцүүлэмж хэлбэрээр бичихдээ дараах зүйлийг тусгах нь зүйтэй.

  • Бие даалтын ажлыг хийхдээ ямар алхам дарааллаар ажилласан болох
  • Бие даалтын ажил гүйцэтгэхэд юу сурч мэдсэн, юу хийж чаддаг болсон, чадвар дадал тань өмнөхөөсөө хэр ахисан?
  • Аль хэсэгт хамгийн их анхаарсан, түүний учир нь?
  • Хийсэн ажлын дотроос хамгийн чухал ач холбогдолтой зүйл нь алийг гэж үзэж байна вэ?,түүний учир?
  • Аль хэсгийг хангалттай сайн хийсэн, түүний учир?
  • Аль хэсгийг хийхэд хамгийн хэцүү байсан, түүнийг яаж шийдсэн, яаж ажилласан?
  • Аль хэсэг нь сэтгэлд хүрээгүй юм уу?, хангалтгүй болсон, түүний шалтгаан?
  • Багшийн зөвлөгөө болон чацуутны үнэлгээ, санал шүүмжийг уг ажилд хэрхэн тусгаж ажилласан?
  • Бие даалтын ажлыг цаашид засаж сайжруулахын тулд юу хийвэл зохих?
  • Эцэст нь уг ажлыг ямар болсон гэж үнэлж байна вэ? /A, B, C,  D,  F /

Чацуутны үнэлгээ :

Бие даалтын ажлыг багшид хураалгахаас өмнө чацуутан буюу мэргэжил нэгт оюутнуудад /2-оос доошгүй/ уншуулж, шүүмж авсан байна.

Уншсан оюутан ажлын ололт, дутагдалтай талыг үнэлж, санал шүүмж бичиж өгөхдөө дараах зүйлийг тусгавал зохино.

  • Бие даалтын ажлыг уншихад ойлгомжтой байсан уу?
  • Уг ажлын ололттой давуу тал нь юугаар илэрч байна вэ?
  • Уг ажлын дутагдалтай тал нь юугаар илэрч байна вэ?
  • Үр дүнгээ хүснэгт, диаграмм, график зэргээр ойлгомжтой, тодорхой илэрхийлж чадсан уу?
  • Бүтээлч, үр дүнтэй хөдөлмөрлөсөн эсэх нь юугаар илэрч байна вэ?
  • Ажлын бүтэц, хэлбэршил /эмх цэгц, уялдаа холбоо/ нь аль хэр болов?
  • Бие даалтын ажлын боловсруулалт, гүйцэтгэлийн чанар нь ямар түвшинд байна гэж үзэж байна вэ?
  • Уг ажлыг сайжруулахын тулд юу анхаарвал зохих вэ?
  • Эргэцүүлэмжээ бүтээлч байдлаар хийсэн эсэх нь юугаар илэрч байна вэ?

Бие даалтын ажлыг явцад шалгаж үнэлэх хугацаа

Анги

Гараг

Он, сар, өдөр

Цаг

1-р шат

Бага 4д,е,ё

Пүрэв

2012.10.18

1500 - 1700

2-р шат

Бага 4д,е,ё

Пүрэв

2012.11.08

1500 - 1700

 

Төлөвлөсөн багш : Б.Эрдэнэтуул

 

 “Монгол хэл-Уранзохиолын багш” мэргэжлийн ангийн курсийн оюутнуудаас “ОЦМХ-ний өгүүлбэрзүй” хичээлээр авах явцын шалгалтын хуваарь

                                                                                                                           2012.09.10

Дд

Бүлэг сэдэв

Явцын шалгалтын агуулга

Явцын шалгалт авах хугацаа

Үнэлгээний хэлбэр

1

Холбох ёс, холбоо үг

-Холбох ёсны үндсэн ойлголтууд, холбох ёсны тогтолцоо, хэв шинж, арга хэрэглүүр, холбох ёсны хэв шинжүүдийн үндсэн шинж, ялгаа                                                   -Холбоо үгийн үүрэг, ангилал, холбоо харьцаа

2012 оны 10 дугаар сарын    16-ны Мягмар гараг

10.00-16.00 цагт

Аман ба бичгийн хэлбэр хосолсон

-асуултад хариулах

-эхийн доторх өгүүлбэр дэх үгсийг холбоо үгийн түвшинд задлан, харьцаа холбоо, арга хэрэглүүр, холбоо үгийн төрөл, зүйл, бүтэц зэргийг тодорхойлох дадлага ажил хийж гүйцэтгэнэ.

2

Өгүүлбэрийн гишүүдийн тухай

Өгүүлбэрийн гишүүдийн ангилал, байр, үүрэг харьцаа, хэлбэр үүргийг тодорхойлж, ялган зурах

2012 оны 11 дүгээр сарын 01 –ний Пүрэв гарагт

10.00-16 цагт

Тест ажиллах

Өгүүлбэрийн гишүүдийн хэлзүйн харьцаа холбоо, арга, хэрэглүүр, гол ба дэд гишүүдийн ангилал, байр зэргийг ялган тодорхойлох чадвар дадлыг шалгах тест

3

 

Энгийн өгүүлбэрийн бүтэц, хэв шинж

Эхээс энгийн өгүүлбэрийг ялган таниж, бүтэц бүрэлдэхүүн, хэв шинж, хэлэх аялгын талаар тодорхойлох

2012 оны 12 дугаар сарын 24 –ний Даваа гарагт

10.00-16.00 цагт

-Эх зохиолд тэмдэглэл хөтөлж, илтгэл хэлэлцүүлэх

-Тест ажиллах

Энгийн өгүүлбэрийн бүтэц, хэв шинжийг тодорхойлох , хэлхэц ба нийлмэл өгүүлбэрээс ялган таних чадвар дадлыг шалгах

4

Нийлмэл өгүүлбэрийн бүтэц, хэв шинж

Нийлмэл өгүүлбэрийн бүтэц бүрэлдэхүүн, өгүүлбэрийн хэсгүүдийн хэлзүйн холбоо харьцаа, арга хэрэглүүрийг тодорхойлох

Хичээлийн жилийн хоёрдугаар хагаст

Бичгийн хэлбэр

Тест ажиллах

Реферат бичиж хамгаалах

Нийлмэл өгүүлбэрийн бүтэц, хэв шинж, харьцаа холбоо, арга хэрэглүүрийг тодорхойлох

6

Эх, эхийг хэсэглэн хуваах

Эхийн доторх цогцолборуудыг ялгах, холбох хэрэглүүрийг тодорхойлох

Хичээлийн жилийн хоёрдугаар хагаст

Бичгийн хэлбэр:

Өгөгдсөн эхийн бүтцээр задлан, холбох арга хэрэглүүрийг тодорхойлох

Жич: Явцын шалгалтыг хүндэтгэх шалтгаангүйгээр тогтоосон хугацаанд өгөөгүй бол “оюутныг үнэлэх журам”-ын дагуу тухайн оюутны явцын шалгалтын үнэлгээг “F“ гэж тооцно.  Оюутан бүр явцын шалгалтандаа бэлтгэж, цаг хугацаанд нь амжилттай өгнө гэдэгт итгэж байна.

 Явцын шалгалтын хуваарийг гаргасан:

                             Монгол хэл-Уранзохиолын тэнхимийн эрхлэгч (Ph.D) Б. Мөнхтуяа

 

2012-2013 ОНЫ ХИЧЭЭЛИЙН ЖИЛИЙН I УЛИРАЛД АВАХ

ЯВЦЫН ШАЛГАЛТЫН ХУВААРЬ

2012.09.10.

 

НЭГ.

ХИЧЭЭЛИЙН НЭР : НАЙРУУЛГА ЗҮЙ,  ЯРИА БИЧГИЙН СОЁЛ

Дд

Анги

Бүлэг сэдэв

Хугацаа

Хэлбэр

1.

 

МХУЗ - 3А

Найруулга зүй, түүний судлах зүйл

2012.09.25

Амаар

2.

Найруулгын төрөл,  хэв маяг

2012.10.29

Амаар

3.

Үгийн сан, хэлзүйн найруулга зүй

2012.11.30

Бичгээр

ХОЁР.

ХИЧЭЭЛИЙН НЭР : МОНГОЛ ХЭЛ,  ДИДАКТИК – 2

Дд

Бүлэг сэдэв

Анги

Хугацаа

Хэлбэр

1.

Бага ангид монгол хэлний хичээлээр яриа бичгийн дадлага олгох нь

 

 

БАГА - 3А

 

 

 

 

2012.10.15

 

 

         Амаар

2.

Бичгийн ажлын төрлүүд, чөлөөт зохион бичлэг, төсөлт ажлыг монгол хэлний хичээлтэй холбох нь

 

2012.11.12

 

 

Бичгээр

 

ГУРАВ.

ХИЧЭЭЛИЙН НЭР :  ХИЧЭЭНГҮЙ БИЧИГ

Дд

Бүлэг сэдэв

Анги

Хугацаа

Хэлбэр

1.

Үсэг бүтээх зурлагыг  хос шугамтай дэвтэрт хичээнгүй бичиг

Бага 2в

2012.10.08

Бичгээр

Бага 2г

2012.10.08

 

Бичгээр

2.

Жижиг, том үсгийн бүлгийг хичээнгүй бичих

Бага 2в

2012.11.19.

Бичгээр

Бага 2г

 

2012.11.19

 

Бичгээр

3.

Самбарт хичээнгүй цэвэр, зөв бичих

Бага 2в

2012.12. 17

Бичгээр

Бага 2г

 

2012.12.17

 

 

Бичгээр

                                                                                                                  

Жич: Явцын шалгалтыг хүндэтгэх шалтгаангүйгээр тогтоосон хугацаанд өгөөгүй бол “оюутныг үнэлэх журам”-ын дагуу тухайн оюутны явцын шалгалтын үнэлгээг “F“ гэж тооцно.  Оюутан бүр явцын шалгалтандаа бэлтгэж, цаг хугацаанд нь амжилттай өгнө гэдэгт итгэж байна.

 

Төлөвлөсөн багш : Л.Нарангэрэл

ХИЧЭЭЛИЙН НЭР : МОНГОЛ ХЭЛНИЙ ДИДАКТИК - 2

АНГИ : БАГА АНГИЙН БАГШИЙН III КУРС

ХЭЛБЭР : БИЕ ДААЛТЫН АЖИЛ

БИЕ ДААЛТЫН АЖЛЫН СЭДВҮҮД

Хүснэгт 1

Дд

Сэдэв

Хугацаа

Анги

1.

 

Унших чадварын судалгаа хийх нь

2012.09.20

2.

Бага ангийн монгол хэлний хичээлд ашиглах хуулан бичиг, бичгийн ажил,цээж бичгийн сан бүрдүүлэх нь

2012.10.18

2012.10.19

2012.10.20

3.

Монгол хэлний сургалтад мэдээллийн хэрэгслийг ашиглах боломж

2012.11.15

2012.11.15

2012.11.16

4.

“Бүлэг сэдвийн хөтөлбөр” боловсруулах нь

2012.12.10

2012.12.11

2012.12.12

                                                                                          

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ХИЧЭЭЛИЙН НЭР :  ХИЧЭЭНГҮЙ БИЧИГ

АНГИ : БАГА АНГИЙН  БАГШИЙН II КУРС

ХЭЛБЭР : БИЕ ДААЛТЫН АЖИЛ

БИЕ ДААЛТЫН АЖЛЫН СЭДВҮҮД

Хүснэгт 1

 

Дд

Сэдэв

Хугацаа

Анги

1.

Жижиг үсгийн 5-н бүлгээс аль нэгийг сонгон бичих

1.         и, ш, г, п, т, н, р, у, ү, й

2.         л, м, ц, щ, ь, ы

3.         а, о, ө, б, д, ф, я, ю

4.         с, е, ё, ч, ъ, в

5.         э, х, ж, з, к

 

 

2012.10. 25

2.

Том үсгийн  5-н бүлгээс аль нэгийг сонгон бичих

1.         И, Ш, Ч, У, Ү, Ц

2.         Л, М, А

3.         С, Э, Х, Ж, О, Ө, Е, Ё, Я

4.         Ф, Н, К, Р, В, З, Ю

5.         Г, П, Т, Б, Д

2012.11.22

2012.11.22

3.

Цагаан толгой хичээлийн тараах материалын эх бичих

2012.12.13

2012.11.13

 

                                                                                                                        

Төлөвлөсөн багш : Л.Нарангэрэл

 

 “ХИЧЭЭНГҮЙ БИЧИГ  ХИЧЭЭЛЭЭР ОЮУТНЫ БИЕ ДААН ГҮЙЦЭТГЭХ АЖИЛ

II семестр

Хамрах хүрээ : Бага ангийн  багшийн  II  курс

Хүснэгт 1

Дд

Сэдэв

Хугацаа

Анги

1.

Жижиг үсгийн 5-н бүлгээс аль нэгийг сонгон бичих

  1. и, ш, г, п, т, н, р, у, ү, й
  2. л, м, ц, щ, ь, ы
  3. а, о, ө, б, д, ф, я, ю
  4. с, е, ё, ч, ъ, в
  5. э, х, ж, з, к

 

2012. 10. 25

 

 

Бага – 2в

 

2012. 10. 25

 

Бага -2г

2.

Том үсгийн  5-н бүлгээс аль нэгийг сонгон бичих

  1. И, Ш, Ч, У, Ү, Ц
  2. Л, М, А
  3. С, Э, Х, Ж, О, Ө, Е, Ё, Я
  4. Ф, Н, К, Р, В, З, Ю
  5. Г, П, Т, Б, Д

 

2012.11. 22

 

 

Бага – 2в

 

2012. 11. 22

 

Бага - 2г

3.

Цагаан толгой хичээлийн тараах материалын эх бичих

2012. 12. 13

Бага – 2в

2012. 12. 13

Бага  - 2г

 

Оюутны “Бие даалт”-ын ажлын үнэлгээг  дараах арга хэлбэрээр хийнэ.

Бие даалтын ажлыг үнэлэхдээ :

  • Багшийн үнэлгээ :

*      Бие даалтын ажлыг гүйцэтгэх явцын үнэлгээ

*      Бие даалтын ажилд өгөх эцсийн үнэлгээ

·         Оюутны өөрийн үнэлгээ

·         Чацуутны үнэлгээ  / Өөрийн үнэлгээ болон бусад оюутны шүүмжийг бие даалтын ажилд хавсаргана. / - г  тус тус харгалзан үзнэ.

Хүснэгт 2

Оюутны өөрийн үнэлгээ

Чацуутны үнэлгээ

Багшийн үнэлгээ

 

Ерөнхий дүн

Явцын үнэлгээ*

Эцсийн үнэлгээ

 

Оюутны өөрийн үнэлгээ :

Оюутан бүр бие даалтын ажил гүйцэтгэх явцад өөрт гарсан ахиц дэвшил, ололттой тал, засан сайжруулах шаардлагатай зүйл, авсан сургамжаа эргэцүүлэмж хэлбэрээр дүгнэн бичиж өөрийгөө үнэлнэ. Эргэцүүлэмж хэлбэрээр бичихдээ дараах зүйлийг тусгах нь зүйтэй.

  • Бие даалтын ажлыг хийхдээ ямар алхам дарааллаар ажилласан болох
  • Бие даалтын ажил гүйцэтгэхэд юу сурч мэдсэн, юу хийж чаддаг болсон, чадвар дадал тань өмнөхөөсөө хэр ахисан?
  • Аль хэсэгт хамгийн их анхаарсан, түүний учир нь?
  • Хийсэн ажлын дотроос хамгийн чухал ач холбогдолтой зүйл нь алийг гэж үзэж байна вэ?,түүний учир?
  • Аль хэсгийг хангалттай сайн хийсэн, түүний учир?
  • Аль хэсгийг хийхэд хамгийн хэцүү байсан, түүнийг яаж шийдсэн, яаж ажилласан?
  • Аль хэсэг нь сэтгэлд хүрээгүй юм уу?, хангалтгүй болсон, түүний шалтгаан?
  • Багшийн зөвлөгөө болон чацуутны үнэлгээ, санал шүүмжийг уг ажилд хэрхэн тусгаж ажилласан?
  • Бие даалтын ажлыг цаашид засаж сайжруулахын тулд юу хийвэл зохих?
  • Эцэст нь уг ажлыг ямар болсон гэж үнэлж байна вэ? /A, B, C,  D,  F /

Чацуутны үнэлгээ :

Бие даалтын ажлыг багшид хураалгахаас өмнө чацуутан буюу мэргэжил нэгт оюутнуудад /2-оос доошгүй/ уншуулж, шүүмж авсан байна.

Уншсан оюутан ажлын ололт, дутагдалтай талыг үнэлж, санал шүүмж бичиж өгөхдөө дараах зүйлийг тусгавал зохино.

  • Бие даалтын ажлыг уншихад ойлгомжтой байсан уу?
  • Уг ажлын ололттой давуу тал нь юугаар илэрч байна вэ?
  • Уг ажлын дутагдалтай тал нь юугаар илэрч байна вэ?
  • Үр дүнгээ хүснэгт, диаграмм, график зэргээр ойлгомжтой, тодорхой илэрхийлж чадсан уу?
  • Бүтээлч, үр дүнтэй хөдөлмөрлөсөн эсэх нь юугаар илэрч байна вэ?
  • Ажлын бүтэц, хэлбэршил /эмх цэгц, уялдаа холбоо/ нь аль хэр болов?
  • Бие даалтын ажлын боловсруулалт, гүйцэтгэлийн чанар нь ямар түвшинд байна гэж үзэж байна вэ?
  • Уг ажлыг сайжруулахын тулд юу анхаарвал зохих вэ?
  • Эргэцүүлэмжээ бүтээлч байдлаар хийсэн эсэх нь юугаар илэрч байна вэ?

 

 

БИЕ ДААЛТ 1

  • Сэдэв :  “Жижиг үсгийн бүлгийг хичээнгүй бичих ”
  • Зорилго: Төрөлжүүлэн бүлэглэх аргаар хөнгөнөөс хүндрүүлэх замаар ялган,хичээнгүй бичүүлж сургах
  •  Хугацаа :

Хүснэгт 3

Бага – 2в анги

2012. 10.25.

Бага - 2г анги

2012.10.25.

  • Бие даалтын ажлыг явцад тооцох хуваарь

Хүснэгт 4

Дд

Анги

Гараг

Он сар, өдөр

Цаг

1.

Баасан

2012. 10.25

0900 1500

2.

Баасан

2012. 10. 25

1000 -  1500

 

  • Аргачлал :
  • Бие даалтын ажлыг дүгнэх аргачлал :

Дд

Дүгнэх үзүүлэлт

Авах оноо

1.

Бие даалтын ажлын явц 1

20 оноо

2.

Бие даалтын ажлын явц 2

20 оноо

3.

Хос шугамтай дэвтэрт үсэг тус бүрийг нэг мөр бичих /”УБ-принт” компаниас хэвлэн гаргасан  дэвтрийг сонгосон  байх/

20 оноо

4.

Хичээнгүй бичих журмыг баримталж, үсгийн зурлагыг зөв, цэвэр  бичсэн эсэх

20 оноо

5.

Дүгнэлт өгсөн байдал

20 оноо

Нийт авах ёстой оноо

100

 

Хичээнгүй бичихтэй холбогдуулан, уншиж, судлах  ном, гарын авлага :

1)        Х.Мөнхжаргал нар “Уншуулж, бичүүлж сургахуй”, УБ, 2009

2)        Бага боловсролын монгол хэл, бичиг, уран зохиолын онол дидактик”, УБ, 2010

3)        “Монгол хэл – уран зохиолын дидактик” Цэцэрлэг хот, 2011 /хамтын бүтээл /

БИЕ ДААЛТ 2

Сэдэв :  Том үсгийн бүлгийг хичээнгүй бичих

 Зорилго: Төрөлжүүлэн бүлэглэх аргаар хөнгөнөөс хүндрүүлэх замаар ялган,хичээнгүй бичүүлж сургах

Хугацаа :

Бага -2в анги

2012.11. 12

Бага – 2г анги

2012.11.12

 Хүснэгт 5

 

  • Аргачлал :
  • Бие даалтын ажлыг дүгнэх аргачлал :

Дд

Дүгнэх үзүүлэлт

Авах оноо

1.

Бие даалтын ажлын явц 1

20 оноо

2.

Бие даалтын ажлын явц 2

20 оноо

3.

Хос шугамтай дэвтэрт үсэг тус бүрийг нэг мөр бичих /”УБ-принт” компаниас хэвлэн гаргасан  дэвтрийг сонгосон  байх/

20 оноо

4.

Хичээнгүй бичих журмыг баримталж, үсгийн зурлагыг зөв, цэвэр  бичсэн эсэх

20 оноо

5.

Дүгнэлт өгсөн байдал

20 оноо

Нийт авах ёстой оноо

100

 

Хичээнгүй бичихтэй холбогдуулан, уншиж, судлах  ном, гарын авлага :

1)        Х.Мөнхжаргал нар “Уншуулж, бичүүлж сургахуй”, УБ, 2009

2)        Бага боловсролын монгол хэл, бичиг, уран зохиолын онол дидактик”, УБ, 2010

3)        “Монгол хэл – уран зохиолын дидактик” Цэцэрлэг хот, 2011 /хамтын бүтээл /

БИЕ ДААЛТ 3

Сэдэв :  Цагаан толгой хичээлийн тараах материалын эх бэлтгэх

 Зорилго:  Цагаан толгойн хичээлээр хэрэглэх эхийг хичээнгүй, цэвэр бичих, тараах материал бэлтгэх

 

Хугацаа :

Бага -2в анги

2012.12. 13

Бага – 2г анги

2012.12.13

 Хүснэгт 6

 

  • Аргачлал :

-          Богино хэмжээний эхийг сонгон бичих

-          Хар  өнгийн үзгэн балаар бичих

-          Оюутан 18 ш тараах материалыг бичиж, боловсруулсан байх

  • Бие даалтын ажлыг дүгнэх аргачлал :

Дд

Дүгнэх үзүүлэлт

Авах оноо

1.

Бие даалтын ажлын явц 1

20 оноо

2.

Бие даалтын ажлын явц 2

20 оноо

3.

Тараах материалын хэлбэр, хэмжээ зэрэг шаардлагад нийцэхүйцээр бэлтгэсэн эсэх

20 оноо

4.

Хэрэглэгдэхүүний боловсруулалт, дизайн, сэдэв зэрэгт  анхаарах

20 оноо

5.

Дүгнэлт өгсөн байдал

20 оноо

Нийт авах ёстой оноо

100

 

Хичээнгүй бичихтэй холбогдуулан, уншиж, судлах  ном, гарын авлага :

1)        Х.Мөнхжаргал нар “Уншуулж, бичүүлж сургахуй”, УБ, 2009

2)        Бага боловсролын монгол хэл, бичиг, уран зохиолын онол дидактик”, УБ, 2010

3)        “Монгол хэл – уран зохиолын дидактик” Цэцэрлэг хот, 2011 /хамтын бүтээл /

 

 

 

“Монгол хэлний дидактик” хичээлээр ОМХ –ний 3б ангийн оюутны бие даан гүйцэтгэх ажил

  Зорилго: Оюутны бие даасан бүтээлч үйл ажиллагааг хөгжүүлэх, нэгж сэдвийн хөтөлбөр боловсруулах аргад сургах

Гүйцэтгэх хугацаа: 2012.09.17-2012.11.13

Бие даах ажлын хэлбэр

  

Хийх аргачлал

 

Тайлбар

 

Багшийн

үнэлгээ

Нэгж  сэдвийн хөтөлбөр боловсруулах

А4 цаасан дээр Аrial Mon үсгийн шрифтээр шивж бэлтгэсэн байна.

Ажлын бүтэц, хэлбэрийг харгалзан үзнэ.

 

10 оноо

Зөв бичих дүрэм, найруулгын алдаагүй байх

 

10 оноо

 

Хөтөлбөрт холбогдох хэрэглэгдэхүүнийг сургалтын хэрэглэгдэхүүний шардлагад нийцэхүйцээр бэлтгэсэн байна.

Хэрэглэгдэхүүний боловсруулалт, дизайнд анхаарах

 

  20 оноо

Нэгж хичээлийн хөтөлбөрийг дараах сэдвүүдээс сонгон хийнэ. Үүнд:

1.IX ангид “Эргэцүүлэмж” сэдэв заах

2.IX ангид “Хэлний нэгжүүдийн утгын харьцаа” сэдэв заах

3. IX ангид “Баймж нэгж, уншигчийн захидал бичих” сэдэв заах

4. IX ангид “Харьяалахын тодотгол гишүүн өгүүлбэрийн утга, бүтэц, хэрэглээ” сэдэв заах

5. IX ангид “Зэрэгцсэн нийлмэл өгүүлбэрийн утга, бүтэц, хэрэглээ” сэдэв заах

6. . IX ангид “ Шууд бус тусагдахуун гишүүн өгүүлбэрийн утга, бүтэц, хэрэглээ” сэдэв заах

7. IX ангид “Харилцан угсарсан нийлмэл өгүүлбэрийн утга, бүтэц, хэрэглээ” сэдэв заах

8. IX ангид “Шууд бус тусагдахуун гишүүн өгүүлбэрийн утга, бүтэц, хэрэглээ” сэдэв заах

9. IX ангид “Байц гишүүн өгүүлбэрийн утга, бүтэц, хэрэглээ” сэдэв заах

10. IX ангид “Нэрийн хамжсан тодотгол гишүүн өгүүлбэрийн утга, бүтэц, хэрэглээ” сэдэв заах

11. IX ангид “ Үйлийн хамжсан тодотгол гишүүн өгүүлбэрийн утга, бүтэц, хэрэглээ” сэдэв заах

12. IX ангид “ Эсээ, эргэцүүлсэн эсээний бүтэц” сэдэв заах

13. IX ангид “Бүтэц бус өгүүлбэр” сэдэв заах

14. IX ангид “Үгийн сангийн найруулга” сэдэв заах

15. IX ангид “Дурсамж бичих” сэдэв заах

 

       Нэгж хичээлийн хөтөлбөрийг хийхдээ хувилбаруудаас сонгон авч хийх аргачлалын дагуу хийнэ.

       Нэгж хичээлийн хөтөлбөр боловсруулахтай холбогдуулан уншижэ, судлах ном, гарын авлага:

·         Ц.Оюун. Сургалтын хөтөлбөр боловсруулах үнэлгээ, шинжилгээ, арга зүй .УБ 2010

·         Б.Цэнджав. Сургалтын хөтөлбөр боловсруулах арга зүй.

Цэцэрлэг. 2011

·         Б.Цэнджав. ”Монгол хэлний хичээлд бүтээлч сэтгэлгээний аргыг хэрэглэх нь”Цэцэрлэг.2012

·         Ц.Оюун. “ Монгол хэлний дидактик” УБ 2009

·         ЕБС – ийн монгол хэлний сурах бичгүүд

·         Б.Пүрэв –Очир. “Өгүүлбэр зүй”  цуврал номууд

·         Ц.Өнөрбаян.”ОЦМХ ний үг зүй” УБ 2009

·         Монгол хэл, уран зохиолын боловсролын стандарт УБ 2005

·         М.Базаррагчаа, Ц.Өнөрбаян нарын

“ Монгол хэл IX” УБ 2011

 

Нэгж хичээлийн хөтөлбөрийг 9-р ангийн монгол хэлний сурах бичиг, агуулгын үлгэрчилсэн хүрээний агуулгад захирагдаж боловсруулна.

 

 

 

 

 

 

 

 50 оноо

 

Багшийн үнэлгээ:

            Багш оюутан бүрийн бие даалтын ажлыг 4 үе шаттайгаар үнэлнэ.

1-р шат: Оюутан өөрийн сонгож авсан ажлынхаа сэдвийн агуулгыг боловсруулж, цагийн төлөвлөлт хийсэн байх – 20 оноо  /2012.09.25/

2-р шат: 1- шатны зөвлөгөөгөөр өгсөн зүйлийг засан сайжруулж,агуулгыг боловсруулалт хийсэн зүйлийнхээ  эхний 3 цагийн хичээлийн боловсруулалтыг хийсэн байх -20 оноо

 / 2012.10.09/

3-р шат:2-р шатны зөвлөгөөний дагуу засан сажруулж,  агуулгын боловсруулалт хийсэн зүйлийнхээ үлдсэн хэсгийн боловсруулалтыг хийсэн байна.- 20 оноо / 2012.10.23/

4-р шат: Багш оютан бүрийн бие даалтын ажлын эцсийн боловсруулалтыг хураан авч дүгнэнэ. – 40 онооо / 2012.11.13/

 

Оюутны өөрийн үнэлгээ:

 

Оюутан бүр бие даалтын ажил гүйцэтгэх явцад өөрт гарсан ахиц дэвшил, ололттой тал, засан сайжруулах шаардлагатай зүйл, авсан сургамжаа  эргэцүүлэмж хэлбэрээр дүгнэн бичиж өөрийгөө үнэлнэ. Өөрийн үнэлгээ болон бусад оюутны шүүмжийг бие даалтын ажилд хавсаргана.

Эргэцүүлэмжид дараах зүйлийг тусгавал зохистой.

·         Бие даалтын ажлыг хийхдээ ямар алхам дарааллаар ажилласан

·         Бие даалтын ажил гүйцэтгээд юу сурч мэдсэн, юу хийж чаддаг болсон, чадвар дадал тань өмнөхөөсөө хэр ахисан ?

·         Аль хэсэгт хамгийн их анхаарсан, түүний учир нь?

·         Хийсэн ажлын дотроос хамгийн чухал ач холбогдолтой зүйл нь алийг гэж үзэж байна, түүний учир?

·         Аль хэсгийг хангалттай сайн хийсэн, түүний учир?

·         Аль хэсгийг хийхэд хамгийн хэцүү байсан, түүнийг яаж шийдсэн, яаж ажилласан?

·         Аль хэсэг нь сэтгэлд хүрээгүй юм уу, хангалтгүй болсон, түүний шалтгаан?

·         Багшийн зөвлөгөө болон чацуутны үнэлгээ, санал шүүмжийг уг ажилд хэрхэн тусгаж ажилласан?

·         Бие даалтын ажлыг цаашид заөсаж сайжруулахын тулд юу хийвэл зохих

·         Эцэст нь уг ажлыг ямар болсон гэж үнэлж байна? / A, B,C,D,F/

 

Чуцуутны үнэлгээ:

 

Бие даалтын ажлыг багшид хураалгахаас өмнө чацуутан буюу мэргэжил нэгт

оюутнууддад / 2-оос доошгүй/ уншуулж, шүүмж авсан байна.

            Уншсан оюутан ажлын ололт, дутагдалтай талыг үнэлж, санал шүүмж бичиж өгөхдөө дараах зүйлийг тусгавал зохино.

·         Бие даалтын ажлыг уншихад ойлгомжтой байсан уу?

·         Уг ажлын ололттой давуу тал юугаар илэрч байна вэ?

·         Уг ажлын дутагдалтай тал нь юугаар илэрч байна вэ?

·         Үр дүнгээ хүснэгт, диаграмм, график зэргээр ойлгомжтой, тодорхой илэрхийлж  чадсан уу?

·         Бүтээлч, үр дүнтэй ажилласан эсэх нь юугаар илэрч байна вэ?

·         Ажлын бүтэц, хэлбэр / эмх цэгц, уялдаа холбоо/ нь хэр болов?

·         Бие даалтын ажлын боловсруулалт, гүйцэтгэлийн чанар нь ямар түвшинд байна гэж үзэж байна?

·         Уг ажлыг сайжруулахад юу анхаарвал зохих вэ?

·         Эргэцүүлэмжээ бүтээлч байдлаар хийсэн эсэх нь юугаар илэрч байна вэ?

 

Боловсруулсан : Багш. Б.Цэнджав

 

 

ОМХ –ний 3б курсийн оюутан ....................................... –ны бие

даалтын ажлын үнэлгээ

 

Үнэлгээний

хэлбэр

 

Өгсөн зөвлөгөө, санал, шүүмж

 

 

 

Үнэлгээ

Өөрийн үнэлгээ

 

 

Чацуутны  үнэлгээ

 

 

 

Багшийн  үнэлгээ

 

 

 

 

Ерөнхий дүн

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

МУБИС-ийн Архангай аймаг дахь Багшийн сургуулийн ОМХ –ний 3б ангиас

“Монгол хэлний дидактик” хичээлээр авах сэдвийн шалгалтын сэдэв, хугацаа

 

 

 

 

 

 

Бүлэг сэдэв

 

 

Бүлэг сэдвийн агуулга

 

 

хугацаа

 

 

 

 

1

 

 

Монгол хэлний

дидактиткиын

онолын үндэс

·         Дунд ахлах ангийн монгол хэлний сургалтын хөгжлийн тойм, үечлэл

·         Монгол хэлний боловсролын стандартын бүтэц агуулга

·         Монгол хэлний боловсролын агуулгын стандарт

·         Стандартад хэрэглэсэн кодын тайлал

·         Монгол хэлний боловсролын дидактик зарчим

·         7-11-р ангийн монгол хэлний сурах бичгийн бүтэц, агуулга

·         Монгол хэлний сургалтын интеграци

·         Монгол хэлний хичээлийн бүтэц, хэлбэр, ангилал

 

 

 

 

09/25

Амаар

 

 

 

 

2

 

 

Сургалтын  аргын тухай

·         Сургалтын аргын тухай

·          Дасгал ашиглах арга,

·          Үзүүлэн ашиглах арга

·         Ярианы арга

·         Бүтээлч сэтгэлгээний арга, түүний онцлог

-       Багшийн асуултын арга

-       Пирамид ашиглан бичлэг хийх арга

-       Зөв бичгийн дүрмийн хөзөр / тоглоомын арга/

-       Блүүмийн асуултын арга

-       Венийн диагрммын арга

-       5 мөрт ашиглан бичлэг хийх арга

 

 

 

10//16

Амаар

 

 

3

 

 

4

 

Сургалтын хөтөлбөр боловсруулах  арга зүй

Монгол хэлний хичээлээр сурагчдыг үнэлэх нь, төсөлт ажлын арга зүй

 

 

 

·         Сургалтын хөтөлбөр / киррикюлим/-ийн тухай ерөнхий ойлголт

·         Нэгж хичээлийн хөтөлбөр боловсруулах арга зүй

·         Ээлжит хичээлийн хөтөлбөр боловсруулах арга зүй

·         Монгол хэлний хичээлээр сурагчдыг тестээр үнэлэх нь

·         Сурагчдыг бүтээлийн сангаар үнэлэх нь

·         Төсөлт ажлын зорилго, сэдэв

·         Төсөлт ажлын төлөвлөлт, судалгаа

·         Төсөлт ажлын тайлан, үнэлгээ

 

 

 

 

 

 

11/06

Бүтээлийн сан

 

Боловсруулсан: Багш.Б.Цэнджав

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

МУБИС-ийн Архангай аймаг дахь Багшийн сургуулийн ББССС-ын 3б,в,ё ангиас “Монгол хэлний дидактик -2” хичээлээр авах

сэдвийн шалгалтын сэдэв, хугацаа

 

 

 

 

 

Бүлэг сэдэв

 

 

Бүлэг сэдвийн агуулга

 

 

хугацаа

 

 

 

 

1

 

Бага ангид монгол хэлний хичээлээр сурагчдыг эх дээр ажиллуулах, яриа бичгийн дадлага олгох нь

 

·         Эх дээр ажиллуулах

·